Visioni ed Estasi, De Standaard 2015

Tom Janssens, 2015
“Al die mensen samenbrengen is fantastisch” 
Componist Wim Henderickx schreef een stuk voor de top van de Europese koorwereld.

Eén weekend per jaar staat Mechelen in het teken van hedendaagse koormuziek. Hoogtepunt van Tenso Days? Nieuw werk van Wim Henderickx: ‘Al mijn koormuziek heeft een spirituele dimensie.’

Zondag zingen drie topkoren en amateurs samen in de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen

Mechelen Hoort Stemmen heeft lak aan hokjes mentaliteit. De Mechelse tak van het Festival van Vlaanderen verrast dit weekend al voor de derde keer met de Tenso Days, een gulle reeks concerten, zangworkshops, masterclasses en lezingen over en met hedendaagse koormuziek. Drie dagen lang hokt de fine fleur van de Europese koorwereld samen in de Dijlestad om er al fluitend en hijgend, sissend en fluisterend in dialoog te gaan. Tenso is niet voor niks middeleeuws Occitaans voor 'een gesprek tussen zangers'.

Apotheose is het slotconcert oр zondag in de Sint-Romboutskathedraal. Topkoren als Cappella Amsterdam, Musicatreize uit Marseille en het Finse Helsinki Chamber Choir smeren samen met zeven amateurkoren uit Mechelen de kelen voor nieuw werk van Wim Henderickx. Toen de componist twee jaar geleden de opdracht kreeg, wist hij meteen dat hij er zich niet met tien minuutjes neuszoemen en piepsuizen zou kunnen vanaf maken. 

Een van mijn grote passies is de link tussen professionele muzikanten, pre-professionele musici en amateurs. Daar geloof ik heel sterk in. Ik wilde een stuk maken samen met lokale koren uit het Mechelse. Vandaar kwam de idee om één groot stuk te maken voor drie topkoren en amateurs. Het is fantastisch om al die mensen samen te brengen.

Het resultaat, Visioní ed Estasi, is een lijvige compositie van ruim drie kwartier lang. Introspectieve visioenen wisselen af met vlammende extases. "Het was belangrijk voor mij dat het stuk in première gaat in een kathedraal", zegt Henderickx. "Zoiets brengt een specifieke klankervaring met zich mee. De kathedraal is een enorme ruimte vol resonanties. Het publiek wordt omringd door koren en luidsprekers voor de live elektronica. Zolets is overigens helemaal niet nieuw, maar komt al uit de oude muziek. Al in het Venetië van de zestiende eeuw lieten componisten koorklanken uit verschillende hoeken van de ruimte komen."

Zondag zingen drie topkoren en amateurs samen in de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen 

Aan de basis van Visioni ed Estasi ligt een strofe uit de Latijnse dodenmis, maar de luisteraar die woorden en klanken met elkaar wil verbinden, zal raar opkijken. De originele tekst van het Lux Aeterna werd door Henderickx helemaal verkruimeld. De Latijnse woorden zijn gedeconstrueerd: het stuk begint bijvoorbeeld niet met Lux Aeterna, maar met Lu Ksa Te Ro. Je hoort geen betekenisvolle taal. Maar de essentie ervan, de boodschap van licht en hoop, is wel degelijk aanwezig! 

Spirituele dimensie

Wie het oeuvre van Henderickx ook maar een beetje kent, weet dat hij regelmatig inspiratie put uit oosterse culturen en religies. Vanwaar die keuze voor een expliciet katholiek vertrekpunt? "n mijn wereld is koormuziek op een of andere manier altijd religieus. Ik heb nog nooit een koorstuk geschreven op een zuiver profane tekst. Of ik nu vertrek van Latijnse misteksten of de Edda: al mijn koormuziek heeft een spirituele dimensie. Wat het Lux Aeterna betreft: de idee van licht en hoop zit vervat in alle culturen en religies. Veel van mijn muziek is terug te voeren tot mijn interesse in het Oosten, maar dit werk staat toch in een ruimere spirituele context."

Zielloos hedendaags kan je Visioni ed Estasí niet noemen. Het stuk maakt een trek vanuit duisternis naar licht. "Voor mij was het heel confronterend om dit stuk te voltooien toen in Parijs de aanslagen op Charlie Hebdo gepleegd werden. Terwijl ik bezig was met de schone kanten van religie, zag je op televisie de negatieve kanten van religieus extremisme. Ik heb me daar wel vragen bij gesteld: hoe moet je daar als kunstenaar mee omgaan? Ik hoop dat dit stuk, dat verschillende koren samen brengt, daar een positief, hoopvol antwoord op kan geven."