Wim Henderickx,
wie was hij?
Wim Henderickx (1962-2022) was een van de meest vooraanstaande Belgische componisten/kunstenaars van zijn generatie.
Opleiding
Wim werd in de vroege jaren 1980 opgeleid tot componist, percussionist en dirigent aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen. Hij volgde de 'Internationale Ferienkurse für Neue Musik' in Darmstadt en studeerde sonologie aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag en het IRCAM in Parijs.
Reputatie en residenties
Met een oeuvre van meer dan tweehonderd composities, uitgevoerd over de hele wereld, verwierf hij een uitzonderlijke, internationale reputatie.
Henderickx componeerde voor een breed scala aan instrumenten, van solo-instrumenten en diverse ensembles tot symfonieorkesten, muziektheater en opera. Hij werkte samen met nationale en internationale partners en organisaties. Een groot aantal van zijn werken ontstonden tijdens zijn residenties bij Muziektheater Transparant, het Antwerp Symphony Orchestra en het HERMESensemble en DE SINGEL in Antwerpen programmeerde meer dan zestig concerten met zijn werk. Zijn activiteiten reikten veel verder dan de Belgische muziekscene. Zo was er onder andere een nauwe band met de Engelse dirigent Martyn Brabbins en met de Duits-Nederlandse dirigent Hans Rotman (IMPULS Festival für Neue Musik), waarmee hij tal van projecten realiseerde. Zijn werk klonk veelvuldig op Operadagen Rotterdam, November Music in Den Bosch en het Muziekgebouw in Amsterdam.
Uitvoerder
Wim Henderickx was paukenist bij het Nieuw Belgisch Kamerorkest, later de Beethoven Academie onder leiding van Jan Caeyers (1985-1995). Later specialiseerde hij zich in het bespelen van Midden-Oosterse instrumenten, zoals de daf en de tombak en was steeds op zoek naar nieuwe klanken. In veel van zijn composities trad hij op als dirigent of percussionist.
Bruggenbouwer
In zijn werk sloeg hij consequent bruggen naar andere muziekstijlen, zoals oude muziek, niet-westerse muziek, alternatieve muziekstijlen en jazz, en de elektronica spelen vaak een belangrijke rol.
Hij vond het ook steeds belangrijker om een brede community te betrekken in zijn werk, van semi-professionelen tot amateurs.
In zijn laatste opera De Bekeerlinge (The Convert) speelde een stadskoor van amateurs een prominente rol en in heel wat toekomstige projecten wilde hij een belangrijke rol voorzien voor niet-professionele musici.
Samenwerkingen
Wim Henderickx werkte met Diederik Glorieux als vaste muzikale assistent en met Jorrit Tamminga voor de elektronica. Bea Steylaerts was zijn zakelijke en praktische rechterhand.
Opera, muziektheater en grootschalige projecten
Sinds 1997 was Wim Henderickx huiscomponist bij Muziektheater Transparant, een trouwe samenwerking, waarmee hij talrijke producties realiseerde. Zijn eerste grote opera, Triumph of Spirit over Matter, ging in première in De Munt in Brussel en Achilleus, een opera voor jongeren, werd verschillende keren opgevoerd in de opera's in Antwerpen, Gent en Kopenhagen. Void (Sunyata), een coproductie met DE SINGEL en met Zürcher Theater Spektakel, ging met Hans Op de Beeck, Wouter Van Looy, Oxalys en Muziektheater Transparant internationaal op tournee met Wim Henderickx als dirigent. Songs of Nature, een coproductie met B'Rock, maakte een succesvolle tournee door China en Europa.
Ook met HERMESensemble maakte hij een aantal muziektheaterproducties, vaak ook in samenwerking met Muziektheater Transparant en DE SINGEL, zoals Revelations en het postume Inner Life.
In het West-Afrikaanse Burkina Faso ontwikkelde hij Confrontations voor 5 westerse en 5 Afrikaanse percussionisten, een werk in opdracht van Zuiderpershuis Antwerpen en met Adama Dramé en Gert François als master drummers, dat de wereld rondreisde. Met Antifoon zette hij een gigantisch project op poten waarbij 500 musici betrokken waren, van professionelen en amateurs tot kinderkoren en jongerenorkesten op de Tuikabelbrug in Hasselt. Samen met auteur Bart Moeyaert ontwikkelde hij de productie Olek schoot een Beer, een werk dat ook in boek met CD verscheen in verschillende talen en later nog vele andere uitvoeringsvormen kreeg met andere uitvoerders.
In 2022 kreeg zijn opera De Bekeerlinge (The Convert) een première bij Opera Ballet Vlaanderen in Antwerpen en Gent en het werd de meest succesvolle hedendaagse productie in dit operahuis in meer dan 20 jaar.
In 2024 beleefde De Bekeerlinge (The Convert), gebaseerd op de gelijknamige roman van Stefan Hertmans, zijn Duitse première in Bielefeld in een volledig nieuwe vormgeving en met andere uitvoerders. Inner Life werd postuum in première gebracht met plaatselijke communities in België en Nederland.
Orkestwerken
In 1988 en 1990 gingen zijn eerste orkestwerken Variations en Le Visioni di Paura in première in DE SINGEL in Antwerpen. Later volgden belangrijke werken zoals zijn 3 Ragas, zijn groot orkestwerk Tejas (What does the sound of the universe look like?) en zijn twee symfonieën. Als artist-in-residence was hij jarenlang verbonden aan het Antwerp Symphony Orchestra (vroeger deFilharmonie-Royal Flemish Philharmonic), waarvoor hij het Oboe Concerto (Empty Mind I), Aquarius' Dream en het Cello Concerto (Sangita) componeerde. Dat laatste ging met Jean-Guihen Queyras onder leiding van Klaus Mäkelä in première op de Cello Biënnale in Amsterdam. Hij werkte volop aan zijn derde symfonie toen hij plotseling overleed. Rejoice! (Hymn for New Times) ging postuum in wereldpremière met het Nationaal Orkest van België onder leiding van Antony Hermus.
Cycli
Naast de Raga-cyclus, componeerde Wim Henderickx de Tantric Cycle, een zevendelige compositiereeks gebaseerd op oosterse filosofie en boeddhisme. Hij maakte ook cycli met de namen In Deep Silence, Sacred Places en Empty Mind, allemaal voor zeer uiteenlopende instrumentaties.
Muziekopnames
Er bestaan talrijke opnamen van zijn muziek, gaande van solostukken tot orkestwerken en opera. Het Antwerp Symphony Orchestra nam een groot deel van zijn orkestwerken op, zoals de drie Ragas, Tejas, Symphony N°1, Groove!, Oboe Concerto etc. Het HERMESensemble nam dan weer een groot deel van zijn ensemble werken op, zoals Disappearing in Light, Nada Brahma, Atlantic Wall, Raga III etc.
Zijn laatste opera De Bekeerlinge (The Convert) kreeg een audio- en video-opname met digitale release in 2025 door Antarctica Records.
Prijzen
Hij ontving de Prijs Vlaanderen-Quebec (1993) en de Prijs Eugène Baie (1999). In 2002 werd hij laureaat van de Koninklijke Vlaamse Academie van België, gevolgd door een nominatie voor de Vlaamse Cultuurprijzen in 2006. In 2011 ontving hij de Cultuurprijs voor zijn gehele oeuvre in zijn geboortestad Lier. In 2015 werd hij benoemd tot lid van de Koninklijke Vlaamse Academie van België (KVAB) voor Wetenschappen en Kunsten, en in 2017 werd hij door de Noorse Vereniging van Muziekuitgevers genomineerd voor de prijs “Componist van het Jaar”. Een van zijn laatste muziektheaterwerken Songs of Nature won de Chinese GanLan Art Award in 2022.
Lesgeven
Henderickx was hoofddocent compositie en analyse aan de conservatoria van Antwerpen en Amsterdam. Daarnaast was hij hoofdcoach van de SoundMine zomercompositiestage voor jonge componisten, georganiseerd door Musica Impulscentrum.
Wim Henderickx Foundation vzw
Wim Henderickx overleed plotseling op 18 december 2022.
De Wim Henderickx Foundation vzw blijft zich inzetten voor de promotie en bekendheid van zijn oeuvre en van zijn inspirerende persoonlijkheid.